Lig puanı nasıl hesaplanır — ve eşitlik nasıl bozulur
Puan tablosu iki takım eşit bitene kadar basit görünür. Sonra herkes "kim kimin üstünde" sorusunun ilk maçtan önce kararlaştırılması gereken kurallara bağlı olduğunu keşfeder. Bu rehber puanlamayı, tablonun her sütununu ve eşitlik bozmayı — üretecin kendi test senaryosu olan örnekle — anlatıyor.
Puan sistemleri
İki sistem neredeyse her organizasyonu kapsar:
- 3 – 1 – 0 (galibiyet – beraberlik – mağlubiyet). 1990'lardan beri futbolun standardı ve aracımızın varsayılanı. Galibiyet iki beraberlikten değerlidir; sonuca oynayan takımı ödüllendirir.
- 2 – 1 – 0. Eski futbol sistemi; buz hokeyi türevlerinde, satrançta (1 – ½ – 0 olarak) ve birçok amatör ligde hâlâ kullanılır. Galibiyet iki beraberliğe eşittir.
Beraberliği olmayan sporlar — tenis, dart, masa tenisi, çoğu kart ve kutu oyunu — beraberliği kapatır; o zaman 3-1-0, 2-1-0 ve 1-0 aynı sıralamayı verir. Bazı ligler özel puan kullanır (ragbide bonus puan gibi); araç üç değeri de serbest bırakır.
Sütunlar
| Sütun | Anlamı |
|---|---|
| O | Oynanan — sonucu girilmiş maç |
| G / B / M | Galibiyet / beraberlik / mağlubiyet |
| A / Y | Atılan / yenilen gol (başka sporlarda sayı) |
| Av | Averaj: A − Y |
| P | Puan |
Skor girmeyip yalnız kazananı işaretlerseniz o maçta atılan ve yenilen sıfır kalır; tablo yine çalışır, yalnız gol temelli eşitlik bozmayı kullanamaz.
Örnek
Dört oyuncu — Ayşe, Berk, Can ve Derya — 3-1-0 puanlamayla tek devreli lig oynuyor. Sonuçlar:
Ayşe 2–1 Berk Can 0–0 Derya
Ayşe 1–3 Can Berk 2–0 Derya
Ayşe 1–1 Derya Berk 1–0 Can
Toplayınca:
| # | O | G | B | M | A | Y | Av | P | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Berk | 3 | 2 | 0 | 1 | 4 | 2 | +2 | 6 |
| 2 | Can | 3 | 1 | 1 | 1 | 3 | 2 | +1 | 4 |
| 3 | Ayşe | 3 | 1 | 1 | 1 | 4 | 5 | −1 | 4 |
| 4 | Derya | 3 | 0 | 2 | 1 | 1 | 3 | −2 | 2 |
Berk 6 puanla açık ara önde. Can ile Ayşe 4 puanda eşit — tabloyu eşitlik bozma sırası belirler. Averajda Can (+1) Ayşe'nin (−1) önünde; Can ikinci biter. Lig ikili maçı öne koysaydı sonuç bu örnekte aynı olurdu (Can, Ayşe'yi 3–1 yendi) ama her zaman öyle olmaz.
Eşitlik bozma kriterleri, alışılmış sırayla
- Averaj. Basit, tabloda görünür, hem gol atmayı hem savunmayı ödüllendirir. Amatör liglerin çoğu öne koyar.
- İkili maç. Yalnız eşit katılımcıların kendi aralarındaki maçlar sayılır. İki takımda yalnız o maçın sonucudur; üç ve daha fazlasında yalnız o maçlardan bir mini tablo kurulur ve oradaki puana göre sıralanır. Hâlâ eşit kalanlar sonraki kritere geçer. UEFA tarzı organizasyonlar ikili maçı öne koyar.
- Atılan gol. Eşitliği daha hücumcu takım lehine bozar.
- Kesin bir son çare. Alfabetik sıra, giriş sırası ya da zaman varsa baraj maçı. Önceden kararlaştırıldığı sürece yazı tura da meşrudur — ama tablo asla "eşit" dememeli.
Tartışmayı önleyen iki kural: sırayı ilk maçtan önce belirleyin ve kriterleri tek tek uygulayın, her birinden sonra kimin hâlâ eşit olduğunu yeniden kontrol edin. Yaygın hata, birinin lehine olduğu için doğrudan atılan gole atlamaktır.
Üç takım eşitken ikili maç
A, B ve C'nin üçü de 6 puanda bitsin; kendi aralarında A B'yi, B C'yi, C A'yı yenmiş olsun — tam bir döngü. İkili maç mini tablosu üçüne de 3 puan verir; ikili maç hiçbir şey çözmez, sonraki kritere — genellikle bütün maçlardaki averaja — geçilir. Sırayı önceden belirlemenin en çok önem taşıdığı durum tam budur.
Hesabı araç yapsın
Puan tablosu aracı seçtiğiniz sırayı — turnuvayı kurarken kriterleri yerlerine dizin — uygular ve her sonuçtan sonra tabloyu yeniden hesaplar. Yukarıdaki örnek, sıralama motorunun geçmek zorunda olduğu testlerden biridir; ekranda gördüğünüz tablo bu sayfadaki kuralların aynısını izler.
Adım adım
- Puanları toplayın Her katılımcıya galibiyet, beraberlik ve mağlubiyet için kararlaştırılan puanı verin, toplam puana göre sıralayın.
- İlk eşitlik bozma kriterini uygulayın Puanı eşit katılımcılar için kararlaştırılan sıradaki ilk kriteri, genellikle averajı karşılaştırın.
- Sıradaki kriterleri uygulayın Hâlâ eşitse sıradaki kriteri — ikili maç, sonra atılan gol — eşitlik bozulana kadar uygulayın.
- Son bir kesin kural kullanın Her şey eşitse alfabetik sıra gibi sabit bir kurala düşün; tablo asla belirsiz kalmasın.
Sık sorulan sorular
Puan tablosunda Av ne demek?
Averaj — atılan gol eksi yenilen gol. Hem hücumu hem savunmayı ödüllendirdiği için en yaygın ilk eşitlik bozma kriteridir.
Galibiyete neden 2 değil 3 puan?
2-1-0'da iki beraberlik bir galibiyet artı bir mağlubiyete eşittir; takımları berabere oynamaya iter. 3-1-0'da galibiyet iki beraberlikten değerlidir.
Üç takım eşitse ikili maç nasıl uygulanır?
Yalnız o üç takımın kendi aralarındaki maçlardan bir mini tablo kurulur ve o tablodaki puana göre sıralanır. Hâlâ eşit kalanlar sonraki kritere geçer.